अश्वत्थामा, व्यासांचा आणि जीएंचा!
जीएंना महाभारताचे खुप आकर्षण होते हे आता सर्वश्रुत आहे. प्रतिभावंताचा विषय निघाला की जीए हटकुन व्यासांचे नाव घेत. जीएंच्या कथांमध्ये…
Read more समाजशास्त्र
मार्तंड जे तापहिन…
ज्ञानदेव महाराजांनी ज्ञानेश्वरीच्या अठराव्या अध्यायात समारोप करताना सुप्रसिद्ध पसायदान लिहिले आहे. त्यात त्यांनी संतांची तुलना ताप नसलेल्या सूर्याशी केली आहे.…
समाजशास्त्राच्या चष्म्यातून संस्कृत शिकताना
शाळेत संस्कृत होतं आणि महाभारताची गोडी अगदी लहानपणापासून लागली होती. माझ्या संस्कृत आवडीचं बीज कदाचित महाभारताबद्दलच्या प्रेमातही असेल. पण पुढे…
काळजीवाहक म्हणून घडतांना – १
डॉ. मंगलाताई जोगळेकर यांच्या नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या “काळजीवाहक म्हणून घडतांना” या पुस्तकाचे हे परीक्षण नाही. किंवा हा परिचय देखील नाही.…
एक डोळ्यात अंजन घालणारा प्रोत्साहन सोहळा
आमच्या उज्वलाताईंनी त्यांच्या सरस्वतीदेवी विद्या विकास ट्र्स्ट तर्फे होणाऱ्या आजच्या कार्यक्रमाबद्दल आधीच सांगितले होते. त्यामुळे रविवारची सकाळ या कार्यक्रमासाठी मोकळी…
निवडक लेख
चंदनाचे हात, पायही चंदन – डॉ. अनिता अवचट
तुकाराम महाराजांनी आपल्या अभंगात सज्जनांचे एक महत्वाचे लक्षण विशद केले आहे. ते म्हणतात चंदनाचे हात, पायही चंदन. चंदन वृक्षाचे मूळ,…
अशोकराव
आपल्या माणसाबद्दल लिहायला कुठल्या निमित्ताची गरज कशाला हवी? ज्या माणसाबद्दल मनात तुडूंब प्रेम आहे त्याच्याबद्दल लिहावं असं वाटलं आणि हा…
श्रुती, समाज आणि वैदिक संशोधन मंडळ
एखादा दिवस भाग्याचा असतो आणि अचानकपणे आपल्या मनातले प्रश्न सहज सुटतात असे त्या दिवशी झाले. आम्ही सर्व पुण्याच्या वैदिक संशोधन…
डॉ. सिंधू डांगे, अविरत चाललेला ज्ञानयज्ञ
आज प्रा. वेशाली दाबके आणि सौ. तरंगिणी खोत यांनी घेतलेली डॉ. सिंधू डांगे यांची दोन भागातील अतिशय सुरेख मुलाखत पाहिली…
आमच्या उज्ज्वलाताई
अनेक वर्षे मास्तरकी करीत असल्याने अनेक शिक्षकांबरोबर काम करण्याचा योग आला आहे. शिक्षक कसे असतात याबद्दल माझी काही मते बनली…
सकारात्मकता पेरणारी माणसे – निलिमा बोरवणकर
शैक्षणिक क्षेत्रात अनेक सेमिनार्समध्ये विद्वानांची अनेक भाषणं ऐकण्याचा योग आला. बहुतांशी चर्चांमध्ये टिकेचा सूर होता. विषय कुठलाही असो. जेव्हा तो…
आमच्या शोभनाताई…!
शोभनाताईंशी पहिली भेट मुक्तांगणच्या डॉ. अनिता अवचट संघर्ष सन्मान पुरस्कार सोहळ्याच्या दरम्यान झाली. भेटायचे आधी ठरले होतेच. त्यावर्षीचा पुरस्कार शोभनाताईंच्या…
पुन्हा संस्कृत भवन…
…मात्र यावेळी विद्यार्थी म्हणून नाही तर शिक्षक म्हणून जायचे आहे. मुंबई विद्यापिठाच्या संस्कृत विभागात एमे योगशास्त्राच्या वर्गाला हठयोगप्रदिपिका शिकवायला याल…
परखड – डॉ. अविनाश बिनीवाले
पूर्वसंचित फळाला येतं म्हणजे काय कुणी विचारलं तर मी आजची घटना सांगेन. अन्यथा इतक्या मोठ्या माणसाला भेटण्याचा योग कसा येईल?…
मार्तंड जे तापहिन…
ज्ञानदेव महाराजांनी ज्ञानेश्वरीच्या अठराव्या अध्यायात समारोप करताना सुप्रसिद्ध पसायदान लिहिले आहे. त्यात त्यांनी संतांची तुलना ताप नसलेल्या सूर्याशी केली आहे.…
आत्मषटकम् – डॉ. गौरी माहुलीकर आणि एका हृद्य सोहळ्याची गोष्ट
२६ मे रोजी दहिसरच्या विद्यामंदिर शाळेत डॉ. गौरी माहुलीकरांचे आदी शंकराचार्यांच्या “आत्मषटकम्” वर व्याख्यान झाले. आणि नुकताच त्यांनी केरळातील वेलियानाड…
आंबट वरण, उंधियू आणि रेखाताई
एखाद्याला खाण्यासोबतच इतरांना खिलवण्याचीदेखील आवड असते. ही माणसे इतरांना खायला करून घालतात आणि अक्षरशः जगन्मित्र बनतात. आपल्या परंपरेत अन्न हे…
संस्कृत
योगवासिष्ठ आणि समुपदेशन
योगवासिष्ठातील दैव आणि पौरुष प्रयत्नाचे वर्णन मुमुक्षु प्रकरणात आले आहे. त्यात निरनिराळ्या उदाहरणांच्या सहाय्याने पौरुषप्रयत्न कसा…
आत्मषटकम् – डॉ. गौरी माहुलीकर आणि एका हृद्य सोहळ्याची गोष्ट
२६ मे रोजी दहिसरच्या विद्यामंदिर शाळेत डॉ. गौरी माहुलीकरांचे आदी शंकराचार्यांच्या “आत्मषटकम्” वर व्याख्यान झाले. आणि…
हस्तलिखित संरक्षण आणि जतन – डॉ. सुषमा पौडवाल (संस्कृत भवनातून)
हस्तलिखिताच्या अभ्यासक्रमाचा एक भाग म्हणून हस्तलिखितांचे जतन कसे केले जाते, त्यासाठी कोणती काळजी घ्यावी लागते, भारतात…
कालिदासाचे रघुवंश – डॉ. परिणीता देशपांडे
एखाद्या गोष्टीचा अभ्यास सुरू केला की त्यातल्या विद्वानांची नावे कानी पडू लागतात. जे आपल्यापेक्षा सीनियर असतात…
संस्कृत साहित्य आणि मानसोपचार, एक शक्यता – भाग १
मानसशास्त्राचा विद्यार्थी म्हणून प्राचिन भारतीय उपचारपद्धतींबद्दल उत्सुकता होतीच. पुढे योगाभ्यासाची आवड निर्माण झाली. मग पातंजल योगसूत्र…
पुन्हा संस्कृत भवन…
…मात्र यावेळी विद्यार्थी म्हणून नाही तर शिक्षक म्हणून जायचे आहे. मुंबई विद्यापिठाच्या संस्कृत विभागात एमे योगशास्त्राच्या…
मानसशास्त्र
योग आणि व्यसनमुक्ती – १ – एका शक्यतेची ओळख
मुक्तांगणमध्ये योगाभ्यास हा व्यसनमुक्तीतील उपचारांचा एक भाग म्हणून रुग्णमित्रांकडून करवून घेतला जातो. मुक्तांगणच्या संस्थापक डॉ. अनिता…
भाषाविज्ञान
भाषाशास्त्र विभाग, मुंबई विद्यापीठ, एक समृद्ध अनुभव
अनेकदा आपण फारशा अपेक्षा न ठेवता काही गोष्टी फक्त आपल्या उद्देश्यपूर्ती करता शिकायला जातो आणि कसलिही…
योग
हठं विना राजयोगो…
हठं विना राजयोगो राजयोगं विना हठः|न सिध्यति ततो युग्ममानिष्पत्ते समभ्यसेत्|| हठप्रदीपिकेतल्या द्वितीय उपदेशातील शहात्तराव्या श्लोकाचा हा…
साहित्य
छंदांविषयी – अनिल अवचट….एका हिमनगाचं दर्शन
अनिल अवचटांची पुस्तके त्यातील सामाजिक आशयामुळे सुरुवातीपासुनच वेगळी वाटली होती. त्यातुन त्यांची “रिपोर्ताज” प्रकारची शैली आवडुन…
माझ्या कथा
दंश
मयसभेच्या पायरीवर तो उंचापुरा, बलदंड राजपुरुष उभा होता. आजुबाजुला सेवक प्रणाम करून जात होते. पण त्याचे…
पुस्तकं
काळजीवाहक म्हणून घडतांना – १
डॉ. मंगलाताई जोगळेकर यांच्या नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या “काळजीवाहक म्हणून घडतांना” या पुस्तकाचे हे परीक्षण नाही. किंवा…