भाषाशास्त्र विभाग, मुंबई विद्यापीठ, एक समृद्ध अनुभव

निवडक लेख, भाषाBy डॉ. अतुल ठाकुर January 1, 2026

अनेकदा आपण फारशा अपेक्षा न ठेवता काही गोष्टी फक्त आपल्या उद्देश्यपूर्ती करता शिकायला जातो आणि कसलिही कल्पना नसताना आपल्यासमोर निरनिराळ्या…

जीएंच्या कथांमधील (अ)सामान्य माणसे – १

जीएंची शेलॉट…एक विचार

जीएंच्या कथांमधील सुखान्ताचा शोध

जी. ए. नावाची वेदना…

तळपट – व्यक्तीमत्वातील गुंतागुंत

जीए कथांचा मानसशास्त्रीय मागोवा -२

समाजशास्त्र

स्वमदत गट एक कल्पतरु – १

स्वमदत गट अथवा सपोर्ट ग्रूप हा अलिकडे गंभीर आजारांवरील उपचारांचा एक महत्वाचा भाग होऊ लागला आहे. तरीही याबाबत आपल्या समाजात…

आंबट वरण, उंधियू आणि रेखाताई

एखाद्याला खाण्यासोबतच इतरांना खिलवण्याचीदेखील आवड असते. ही माणसे इतरांना खायला करून घालतात आणि अक्षरशः जगन्मित्र बनतात. आपल्या परंपरेत अन्न हे…

एक प्रोत्साहन सोहळा…

उज्वलाताई जेव्हा देवी सरस्वती विद्या विकास मंदिर संस्थेच्या प्रोत्साहनसोहळ्याला बोलावतात तेव्हा ते निमंत्रण न टाळण्याची मी खबरदारी घेत असतो. कारण…

वाडवळी फिल्डवर्क, लिंग्विस्टीक्स आणि योगायोग

तुम्ही धार्मिक असलात तर तुम्ही विज्ञाननिष्ठ असूच शकत नाही असं विधान अलिकडेच कुणीतरी केलं. मला पूर्वी अशी विधानं खुप विचार…

चित्रपट

निवडक लेख

संस्कृत

भावस्थिराणि जननान्तरसौहृदानि…

निवडक लेख, संस्कृत

काव्येषु नाटकं रम्यं तत्र रम्या शकुन्तला… असे संस्कृत साहित्यात कविकुलगुरु कालिदासाच्या “अभिज्ञान शाकुंतलम्” ला नावाजले गेले…

Inception आणि योगवासिष्ठ

चित्रपट, योग, संस्कृत

योगवासिष्ठाच्या उत्पत्ती प्रकरणातील लवण राजाची गोष्ट वाचली आणि Inception या गाजलेल्या चित्रपटाची आठवण झाली. खरं तर…

रुईयातील “मेघायन”

रंगभूमी, संस्कृत

मुंबईत बाहेर पाऊस कोसळून वातावरण चिंब झाले असताना रुईया महाविद्यालयात कविकुलगुरु कालिदासदिनानिमित्त संस्कृत विभागाच्या विद्यार्थ्यांनी सादर…

श्रुती, समाज आणि वैदिक संशोधन मंडळ

निवडक लेख, संस्कृत

एखादा दिवस भाग्याचा असतो आणि अचानकपणे आपल्या मनातले प्रश्न सहज सुटतात असे त्या दिवशी झाले. आम्ही…

हस्तलिखित संरक्षण आणि जतन – डॉ. सुषमा पौडवाल (संस्कृत भवनातून)

संस्कृत

हस्तलिखिताच्या अभ्यासक्रमाचा एक भाग म्हणून हस्तलिखितांचे जतन कसे केले जाते, त्यासाठी कोणती काळजी घ्यावी लागते, भारतात…

आत्मषटकम् – डॉ. गौरी माहुलीकर आणि एका हृद्य सोहळ्याची गोष्ट

निवडक लेख, संस्कृत

२६ मे रोजी दहिसरच्या विद्यामंदिर शाळेत डॉ. गौरी माहुलीकरांचे आदी शंकराचार्यांच्या “आत्मषटकम्” वर व्याख्यान झाले. आणि…

मानसशास्त्र

योग आणि व्यसनमुक्ती – १ – एका शक्यतेची ओळख

मनःस्वास्थ्य, योग, व्यसनमुक्ती

मुक्तांगणमध्ये योगाभ्यास हा व्यसनमुक्तीतील उपचारांचा एक भाग म्हणून रुग्णमित्रांकडून करवून घेतला जातो. मुक्तांगणच्या संस्थापक डॉ. अनिता…

भाषाविज्ञान

परखड – डॉ. अविनाश बिनीवाले

निवडक लेख, भाषा

पूर्वसंचित फळाला येतं म्हणजे काय कुणी विचारलं तर मी आजची घटना सांगेन. अन्यथा इतक्या मोठ्या माणसाला…

योग

हठं विना राजयोगो…

योग, संस्कृत

हठं विना राजयोगो राजयोगं विना हठः|न सिध्यति ततो युग्ममानिष्पत्ते समभ्यसेत्|| हठप्रदीपिकेतल्या द्वितीय उपदेशातील शहात्तराव्या श्लोकाचा हा…

साहित्य

जीएंच्या कथांमधील सुखान्ताचा शोध

जीए, साहित्य

जीएंच्या कथा आणि सुखान्त या गोष्टी परस्परविरोधी आहेत असेच नेहेमी वाटते. जीएंच्या बहुतेक कथांना लैकिकार्थाने सुखान्त…

माझ्या कथा

भुंगा

माझ्या कथा

आश्रमातून बाहेर पडलेला तो तालवृक्षासारखा उंच तरुण झपझप चालत होता. अंगावरच्या घामेजलेल्या वस्त्रांचं त्याला काहीच भान…

पुस्तकं

छंदांविषयी – अनिल अवचट….एका हिमनगाचं दर्शन

साहित्य

अनिल अवचटांची पुस्तके त्यातील सामाजिक आशयामुळे सुरुवातीपासुनच वेगळी वाटली होती. त्यातुन त्यांची “रिपोर्ताज” प्रकारची शैली आवडुन…

आदरणीय जीए

समाजशास्त्र

चित्रपट

निवडक लेख

संस्कृत

मानसशास्त्र

भाषाविज्ञान

योग

साहित्य

माझ्या कथा

पुस्तकं